Aryanic
صفحه اصلي > فرهنگ نظارت و ارزیابی > اصطلاح شناسی ارزیابی 

اصطلاح شناسی ارزیابی

 

اصطلاح شناسی ارزیابی

  • اندازه‌گیری: فرایندی که تعیین می‌کند یک شخص یا یک شیء چه مقدار از یک ویژگی برخوردار است. اندازه‌گیری در برگیرنده قواعدی است برای نسبت دادن اعداد به اشیاء (یا افراد) به گونه‌ای که صفت‌هایی از آنها را به صورت کمیّت نشان دهد.
  • سنجش: فرایندی تعریف می‌شود که برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز تصمیم‌گیری درباره یادگیرنده، برنامه درسی و سیاست‌های آموزشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در سنجش از فنون مختلفی برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌شود که می‌توان به آزمون، پرسشنامه، کار آزمایشگاهی، پروژه تحقیق، امتحان شفاهی، تکلیف درسی، مصاحبه و مشاهده عملکرد و رفتار یادگیرندگان در موقعیت‌های مختلف اشاره کرد.
  • ارزیابی: به یک فرآیند نظامدار برای جمع‌آوری، تحلیل و تفسیراطلاعات گفته می‌شود به این منظور که تعیین شود آیا هدف‌های مورد نظر تحقق یافته‌اند و به چه میزانی؟
  • ارزیابی در نظام آموزش عالی: فرایند تحلیل نظامدار که منجر به داوری یا ارائه پیشنهادات مربوط به بهبود کیفیت یک موسسه آموزش عالی یا یک برنامه آموزشی می‌شود.
  • كیفیت در آموزش عالی: شبكه بین‌المللی نهادهای تعیین كیفیت در آموزش عالی، كیفیت را میزان تطابق وضعیت موجود با یكی از حالت‌های زیر:
    الف) استانداردهای از پیش تعیین شده
     ب) رسالت، هدف و انتظارات، تعریف نموده است.
  • تضمین كیفیت در آموزش عالی: تضمین کیفیت یک اصطلاح فراگیر و اشاره‌كننده به بازنمایی، بهبود و ارتقاء مستمر کیفیت نظام، موسسات یا برنامه‌های آموزش عالی است و به عنوان یک ساز و کار منظم بر پاسخگویی و بهبود بر اساس ارائه اطلاعات و قضاوت از طریق یک فرایند منسجم و معیارهای توافق شده، تمرکز می‌نماید و اغلب به عنوان بخشی از مدیریت کیفیت آموزش عالی در نظر گرفته می‌شود. به عبارت دیگر تضمین كیفیت در آموزش عالی را می‌توان شامل كلیه خط‌ مشی‌‌ها، سیاستگذاری‌ها، فرایندها و فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده‌ كه از طریق آن‌ها كیفیت آموزش عالی حفظ، ارتقاء و توسعه می‌یابد، دانست.
  • نشانگر: متغیرهای عملیاتی ارائه شده برای ویژگی‌های كمی و كیفی قابل اندازه‌گیری موسسات یا برنامه‌ها هستند که به وسیله آنها داده‌ها جمع‌آوری شده و برای تعیین اینکه آیا استانداردها تحقق یافته‌اند یا خیر، به کاربرده می ‌شوند.
  • شاخص: آمارهایی كه معمولاً به شكل كمی بوده و قادرند جنبه‌های اصلی و كلیدی یك نظام را در قالب اعداد و ارقام معنی‌دار توصیف كنند.
  • اعتبارسنجی: یكی از روش‌های ارزیابی و تضمین كیفیت است كه می‌توان به وسیله آن به قضاوت درباره كیفیت موسسه یا برنامه پرداخت.در انجام این امر میزان تطابق وضعیت موجود با استانداردها به منظور بهبود كیفیت یا پاسخگویی مورد نظر قرار می‌گیرد .اعتبارسنجی در دو سطح موسسه‌ای و برنامه‌ای انجام می‌شود و بر دو فرایند ارزیابی درونی و ارزیابی بیرونی استوار است.
  • اعتبارسنجی مؤسسه‌ای: ارزیابی یك موسسه آموزشی با هدف اعطای مجوز و اعتبار برای ادامه فعالیت. به عبارت دیگر هدف از این نوع اعتبارسنجی این است كه آیا موسسه در زمینه‌های زیر به استانداردهای تعیین‌شده دست یافته است یا خیر:
    • رسالت (مأموریت)
    • مدیریت
    • برنامه آموزشی
    • كاركنان آموزشی (مدرسان)
    • منابع یادگیری (كتابخانه، آزمایشگاه‌ها و تكنولوژی آموزشی)
    • دانشجویان
    • خدمات دانشجویی
    • تسهیلات فیزیكی
    • منابع مالی.

اعتبارسنجی برنامه‌ای: به معنای تائید صلاحیت یك برنامه آموزشی در تربیت دانش‌آموختگانی با صلاحیت‌های (استاندارد) تعیین شده است. یك بعد اساسی از كیفیت در اعتبارسنجی برنامه، كفایت برنامه‌های آموزشی است بدین معنی كه آیا آنها به اهداف تعیین شده دست یافته‌ اند و با تجربیات و شرایط عملی در یك زمینه علمی مشخص مرتبط باشند (پیس‌لن، 2004). هستند.

  • ارزیابی درونی: فرایندی كه كیفیت عوامل تشكیل‌دهنده نظام آموزشی مورد ارزیابی (موسسه، گروه، برنامه) به وسیله خود اعضای تشكیل‌دهنده آن نظام، مورد قضاوت قرار می‌گیرد و نتایج آن به همراه پیشنهادها برای بهبودی به صورت گزارش تدوین می‌گردد.
  • ارزیابی برونی: فرایندی است برای قضاوت درباره كیفیت عوامل تشكیل‌دهنده نظام آموزشی كه توسط گروهی از متخصصان دانشگاهی خارج از موسسه/برنامه (هیات همگنان) انجام می‌شود. این فرایند شامل سه فعالیت متمایز است:
  •  
    1. تحلیل گزارش ارزیابی درونی
    2. بازدید از نظام مورد ارزیابی
    3. تهیه گزارش ارزیابی برونی.

هیأت همگنان: افراد بازدیدکننده از خارج موسسه/برنامه مورد ارزیابی كه شامل متخصصان در رشته تخصصی واحد مورد ارزیابی و نیز متخصص ارزشیابی آموزشی می‌باشد. اعضای این هیات نتیجه ارزیابی درونی را بررسی می‌کنند و بر اساس استانداردهای تعیین شده، به ارزیابی برونی و قضاوت درباره کیفیت می‌پردازند.